GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG BẢO TỒN CHÀ VÁ CHÂN XÁM TẠI XÃ TAM MỸ

GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG BẢO TỒN CHÀ VÁ CHÂN XÁM TẠI XÃ TAM MỸ

Ngày 27/3, Trung tâm Bảo tồn Đa dạng sinh học Nước Việt Xanh (GreenViet) phối hợp UBND xã Tam Mỹ và Ban Quản lý Rừng phòng hộ Đà Nẵng tổ chức hội thảo “Giải pháp tăng cường bảo vệ loài voọc chà vá chân xám tại xã Tam Mỹ”.

Hội thảo có sự tham gia của 60 đại biểu đến từ cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương và địa phương; các nhà khoa học, các tổ chức bảo tồn trong nước và quốc tế; các trường Cao đẳng, Đại học, doanh nghiệp và cộng đồng.

Chà vá chân xám (Pygathrix cinerea) là loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam, là loài linh trưởng quý, hiếm, thuộc nhóm IB, và xếp hạng bảo tồn ở mức Cực kỳ nguy cấp (CR) trong Sách Đỏ Việt Nam và Sách đỏ IUCN. Ước tính trên toàn quốc chỉ còn khoảng 1.500–2.000 cá thể, loài đang đối mặt với nguy cơ suy giảm quần thể do sinh cảnh sống bị chia cắt, thu hẹp và chịu nhiều tác động của con người.

Hiện nay, tại xã Tam Mỹ, quần thể Chà vá chân xám được ghi nhận khoảng 75 cá thể, phân bố tại khu vực núi Hòn Dồ, Dương Bông, Hòn Ông và Dương Bản Lầu đang được bảo tồn hiệu quả trong gần 10 năm qua bởi sự quan tâm, quyết tâm của chính quyền, các cơ quan chuyên môn, các tổ chức bảo tồn và cả đóng góp của cộng đồng người dân thông qua nhóm Tiên phong bảo tồn loài Chà vá chân xám.

Từ thực tiễn triển khai, ông Trần Hữu Vỹ, Giám đốc Trung tâm GreenViet đưa ra 5 nhóm giải pháp chính để tăng cường bảo tồn loài Chà vá chân xám tại xã Tam Mỹ gồm: Bảo vệ và phục hồi sinh cảnh; Tăng cường công tác giám sát, kiểm soát các mối đe dọa; Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ; Nâng cao năng lực cho lực lượng bảo vệ rừng và phát huy vai trò của cộng đồng địa phương; Bảo tồn gắn liền với phát triển sinh kế cộng đồng.

Phát biểu tại hội thảo, Tiến sĩ Hà Thăng Long cho rằng 2 giải pháp quan trọng và ưu tiên nhất để bảo tồn Chà vá chân xám tại xã Tam Mỹ gồm: Nghiên cứu tính đa dạng di truyền học của quần thể Chà vá chân xám và mở rộng sinh cảnh sống cho loài

Cùng quan điểm, Tiến sĩ Lưu Hồng Trường, Viện Sinh thái học miền Nam nhấn mạnh tính cấp thiết của việc nghiên cứu đa dạng di truyền. Đây là chìa khóa để đánh giá chính xác hiện trạng và đảm bảo sự sống còn lâu dài của quần thể. Viện sẵn sàng hỗ trợ kỹ thuật chuyên sâu để hiện thực hóa các nghiên cứu di truyền này.

Đối với việc mở rộng diện tích rừng, ông Đồng Anh Đài, đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho biết, theo Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia giai đoạn 2021-2030, đến năm 2030 cả nước sẽ có 225 khu rừng đặc dụng với tổng diện tích hơn 2,64 triệu ha. Riêng Đà Nẵng dự kiến nâng số khu rừng đặc dụng từ 9 lên 16. Đối với khu vực Tam Mỹ, quy hoạch 60ha rừng đặc dụng nhằm bảo vệ sinh cảnh loài Chà vá chân xám. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hình thành khu bảo vệ loài và sinh cảnh, phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và phát triển du lịch sinh thái trong tương lai.

Ông Trần Hồng Dương, PCT UBND xã Tam Mỹ cho rằng địa phương có thể phát triển các mô hình du lịch sinh thái như tham quan rừng, quan sát voọc trong tự nhiên gắn với trải nghiệm văn hóa bản địa. Đồng thời, cần đầu tư hạ tầng thân thiện môi trường, tăng cường liên kết giữa chính quyền, tổ chức bảo tồn và cộng đồng nhằm xây dựng thương hiệu địa phương gắn với hình ảnh Chà vá chân xám.

PGS.TS Vũ Thị Phương Anh, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Quảng Nam bày tỏ sự ủng hộ và khẳng định rằng, trường sẵn sàng hỗ trợ nâng cao năng lực cộng đồng với các chương trình đào tạo về nông nghiệp xanh, giúp phát triển sinh kế gắn với bảo tồn bền vững.

Ông Nguyễn Mạnh Hiệp, đại diện IUCN Việt Nam cho biết, với một số dự án bảo tồn loài mà IUCN đang triển khai, GreenViet và cộng đồng sẽ có cơ hội hợp tác để gìn giữ những giá trị vô giá ngay trên mảnh đất xã Tam Mỹ này.

Là thành viên của Nhóm Tiên phong bảo vệ Chà vá chân xã xã Tam Mỹ, ông Huỳnh Công Phương bày tỏ sự phấn khởi khi được chính quyền, các tổ chức quan tâm, ủng hộ, giúp người dân địa phương có thêm cơ hội phát triển đồng thời với việc bảo vệ tốt loài Voọc quý, hiếm này.

Tham dự tại hội thảo, GS.TS.KH Đặng Huy Huỳnh đã đánh giá cao mô hình rừng cộng đồng tại Tam Mỹ. Theo ông, đây không chỉ là trách nhiệm của riêng cộng đồng xã Tam Mỹ mà còn là trách nhiệm của địa phương, của nhà nước với các chính sách liên quan đến bảo vệ loài.

Các ý kiến tại hội thảo thống nhất rằng bảo tồn Chà vá chân xám cần được tiếp cận theo hướng tổng thể, kết hợp hài hòa giữa bảo vệ sinh cảnh, phát triển sinh kế và hoàn thiện cơ chế chính sách. Trong đó, du lịch sinh thái được xem là hướng đi tiềm năng, song cần được quy hoạch và kiểm soát chặt chẽ để không gây tác động tiêu cực đến môi trường sống của loài.

Bên cạnh đó, cần triển khai hiệu quả cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng nhằm tạo sinh kế bền vững; mở rộng và kết nối sinh cảnh; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học. Đặc biệt, việc nâng cao năng lực cho cộng đồng địa phương được xác định là yếu tố then chốt, bởi khi người dân có kiến thức, kỹ năng và nguồn thu ổn định từ rừng, họ sẽ trở thành lực lượng bảo vệ rừng hiệu quả và bền vững nhất.

Ông Trần Út, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp – Môi trường TP. Đà Nẵng cho rằng cần nhìn nhận tài nguyên rừng và đa dạng sinh học không chỉ là đối tượng bảo vệ mà còn là nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Sau hội thảo, ngành nông nghiệp và môi trường TP Đà Nẵng sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan để từng bước mở rộng sinh cảnh rừng theo Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia giai đoạn 2021-2030, đồng thời từng bước xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp và huy động nguồn lực nhằm nâng cao hiệu quả bảo tồn đa dạng sinh học, ông Trần Út khẳng định.

Trong khuôn khổ chương trình, các đại biểu được tham gia hoạt động thực địa tại khu vực núi Hòn Dồ, thôn Tú Mỹ, xã Tam Mỹ tìm hiểu về sinh cảnh và quan sát Chà vá chân xám trong tự nhiên. Hoạt động này góp phần giúp các đại biểu có cái nhìn trực quan hơn về điều kiện sống của loài cũng như vai trò của cộng đồng địa phương trong công tác bảo vệ rừng.

Thông qua hội thảo, các bên liên quan kỳ vọng sẽ tăng cường sự phối hợp, huy động nguồn lực và triển khai hiệu quả các giải pháp bảo tồn, hướng tới mục tiêu bảo tồn bền vững loài Chà vá chân xám tại xã Tam Mỹ.