BA XA CHUNG TAY BẢO VỆ RỪNG VÀ LOÀI CHÀ VÁ CHÂN XÁM LAN TỎA HÀNH ĐỘNG TỰ NGUYỆN GIAO NỘP CÔNG CỤ SĂN BẮT ĐỘNG VẬT HOANG DÃ

Nội dung chương trình tập trung tuyên truyền về bảo tồn Chà vá chân xám, phổ biến quy định pháp luật về bảo vệ rừng, bảo vệ động vật hoang dã, đồng thời vận động người dân tự nguyện giao nộp súng tự chế và công cụ bẫy săn bắt động vật hoang dã. Hoạt động này được tổ chức trong khuôn khổ Chương trình bảo tồn các loài linh trưởng nguy cấp do Quỹ bảo tồn động thực vật hoang dã Việt Nam tài trợ.

Chương trình thu hút sự tham gia của đại diện các cơ quan, đơn vị chuyên môn, chính quyền địa phương và hơn 60 người dân thôn Nước Chạch. Không khí buổi truyền thông diễn ra cởi mở, gần gũi, với các nội dung chia sẻ trực quan về loài Chà vá chân xám, giá trị của tài nguyên rừng địa phương, các quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ động vật hoang dã, cũng như ý nghĩa của việc tự nguyện giao nộp công cụ săn bắt để cùng chung tay giảm áp lực lên tài nguyên rừng.

Ba Xa là địa bàn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác bảo vệ tài nguyên rừng và đa dạng sinh học của khu vực Tây Ba Tơ trong cảnh quan liền kề với Khu BTTN An Toàn và Khu BTTN Kon Chư Răng (tỉnh Gia Lai). Các kết quả khảo sát tại rừng phòng hộ Ba Tơ đã ghi nhận trực tiếp 10 đàn Chà vá chân xám với 104 cá thể, ước tính quần thể có thể đạt khoảng 169 cá thể; trong đó, các khu vực rừng thuộc Ba Nam, Ba Xa và Ba Lế là những nơi phân bố quan trọng của loài. Theo các nhà khoa học, quần thể Chà vá chân xám ở rừng phòng hộ Ba Tơ được xem là quần thể có số lượng cá thể lớn thứ ba của loài tại Việt Nam.

Chà vá chân xám (Pygathrix cinerea) là loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam, được xếp hạng Cực kỳ nguy cấp (CR) trong Sách Đỏ Việt Nam (2024) và Danh lục Đỏ quốc tế (IUCN red list). Loài này không chỉ có giá trị khoa học và bảo tồn đặc biệt, mà còn là chỉ dấu quan trọng phản ánh chất lượng sinh cảnh rừng. Sự hiện diện của Chà vá chân xám cho thấy khu vực rừng địa phương còn giữ được những giá trị tự nhiên quý báu; ngược lại, nếu các mối đe dọa như săn bắt, bẫy bắt, xâm hại sinh cảnh tiếp tục kéo dài, quần thể loài sẽ bị suy giảm nghiêm trọng.

Đối với xã Ba Xa, rừng không chỉ là lá chắn sinh thái quan trọng, góp phần giữ đất, giữ nước, điều hòa khí hậu và bảo vệ môi trường sống, mà còn gắn bó trực tiếp với sinh kế và tương lai phát triển bền vững của cộng đồng. Chính vì vậy, bảo vệ rừng hôm nay không chỉ là bảo vệ nguồn sống cho thế hệ hiện tại mà còn là gìn giữ các giá trị tự nhiên, tương lai cho các thế hệ mai sau. Điểm đáng ghi nhận của chương trình truyền thông này là tinh thần tham gia tích cực, tự nguyện và có trách nhiệm của người dân địa phương. Việc tự nguyện giao nộp công cụ săn bắt động vật hoang dã không chỉ mang ý nghĩa chấp hành pháp luật, mà còn thể hiện sự chuyển biến về nhận thức và hành vi trong cộng đồng. Từ những hành động cụ thể như không tiếp tục sử dụng bẫy, không giữ lại súng tự chế, không săn bắt động vật hoang dã, mỗi người dân đang góp phần trực tiếp tạo nên sự thay đổi tích cực cho tài nguyên rừng và cho chính địa phương mình.

Chương trình cũng cho thấy hiệu quả của cách tiếp cận dựa vào cộng đồng. Thay vì chỉ nhấn mạnh xử lý vi phạm, các bên đã chú trọng đối thoại, tuyên truyền, giải thích rõ ý nghĩa của việc bảo vệ rừng và hỗ trợ các hộ dân tự nguyện tham gia. Đây là hướng đi phù hợp, nhân văn và bền vững, bởi bảo tồn chỉ có thể thành công khi nhận được sự đồng thuận và hưởng ứng thực chất của người dân sống gần rừng. Thông qua hoạt động này, xã Ba Xa tiếp tục khẳng định vai trò đồng hành cùng các cơ quan chuyên môn, các tổ chức bảo tồn, các đối tác và nhà tài trợ trong nỗ lực bảo vệ tài nguyên rừng và các loài động vật hoang dã quý hiếm tại địa phương. Mỗi công cụ săn bắt được giao nộp là một bước giảm áp lực lên rừng. Mỗi thay đổi trong nhận thức là một nền tảng để xây dựng cộng đồng sống hài hòa hơn với thiên nhiên.

Trong thời gian tới, chính quyền địa phương xã Ba Xa mong muốn tiếp tục nhận được sự phối hợp chặt chẽ của các đơn vị liên quan, đồng thời kêu gọi toàn thể nhân dân trên địa bàn xã Ba Xa cùng phát huy tinh thần trách nhiệm, không săn bắt trái phép, không sử dụng súng tự chế và công cụ bẫy bắt động vật hoang dã, tích cực thông tin cho lực lượng chức năng khi phát hiện các hành vi xâm hại rừng và động vật hoang dã.

Hoàng Quốc Huy – Trung tâm GreenViet