CHIA SẺ KẾT QUẢ ĐIỀU TRA VÀ ĐỊNH HƯỚNG BẢO TỒN LOÀI CHÀ VÁ CHÂN XÁM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI

Ngày 23/7/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với Chi cục Kiểm lâm tỉnh và Trung tâm Bảo tồn đa dạng sinh học Nước Việt Xanh (GreenViet) tổ chức Hội thảo “Chia sẻ kết quả điều tra và định hướng bảo tồn loài Chà vá chân xám trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi”. 

Tham dự hội thảo có 60 đại biểu đại diện cho các cơ quan quản lý, lực lượng kiểm lâm, đơn vị chủ rừng, các tổ chức bảo tồn và đại diện địa phương cùng chia sẻ những dữ liệu mới về quần thể Chà vá chân xám, nhận diện các mối đe dọa và thảo luận định hướng bảo tồn loài trong thời gian tới.

Chà vá chân xám (Pygathrix cinerea) là loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam, có vùng phân bố hẹp và đang đối mặt với nhiều nguy cơ trong tự nhiên. Tại Quảng Ngãi, các khu rừng tự nhiên ở phía Tây tỉnh là một trong những khu vực có ý nghĩa quan trọng đối với sự tồn tại của loài. Việc cập nhật thông tin về phân bố, số lượng quần thể và các tác động đến sinh cảnh là cơ sở quan trọng để xây dựng các giải pháp bảo tồn phù hợp.

Trong khuôn khổ dự án “Bảo tồn loài Chà vá chân xám tại tỉnh Quảng Ngãi” do Tổ chức Synchronicity Earth, Vương quốc Anh tài trợ, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ngãi đã phối hợp với Trung tâm GreenViet triển khai các hoạt động điều tra tại các khu vực rừng tiềm năng thuộc Ba Tơ, Trà Bồng, Sơn Tây và Sơn Hà (cũ).

Ông Hoàng Quốc Huy, PGĐ Trung tâm GreenViet cho biết, trong 12 đợt khảo sát từ tháng 8/2024 – 5/2026, dự án đã ghi nhận 30 đàn với 159 cá thể Chà vá chân xám. Trước đó, vào năm 2022, Trung tâm GreenViet cũng đã phối hợp với tổ chức FFI ghi nhận 11 đàn, 104 cá thể. Các ghi nhận cho thấy Chà vá chân xám phân bố thành từng cụm tại những mảng rừng tự nhiên có chất lượng tốt, thay vì phân bố đồng đều. 

Từ kết quả điều tra, ba khu vực được xác định có ý nghĩa ưu tiên đối với công tác bảo tồn loài Chà vá chân xám gồm Tây Ba Tơ, Trà Bồng và Sơn Hà. Trong đó, khu vực Tây Ba Tơ có 12 đàn với 107 cá thể được ghi nhận trong vùng đề xuất thành lập Khu dự trữ thiên nhiên Tây Ba Tơ; Trà Bồng ghi nhận 16 đàn với 83 cá thể tại khu vực có khoảng 8.000 ha rừng tự nhiên nối liền với khu vực rừng Núi Chúa, thành phố Đà Nẵng; Sơn Hà ghi nhận 5 đàn với 29 cá thể tại khu vực có sự kết nối với các vùng rừng tự nhiên Kon Plông. Đây là những khu vực cần tiếp tục được quan tâm trong công tác điều tra, giám sát và bảo vệ sinh cảnh.

Bên cạnh các kết quả về phân bố quần thể, điều tra thực địa cũng ghi nhận nhiều mối đe dọa đối với Chà vá chân xám và sinh cảnh của loài như: nạn bẫy bắt động vật hoang dã trái phép, nguy cơ cháy rừng, chăn thả gia súc trong rừng gây suy giảm chất lượng sinh cảnh.

Từ những kết quả trên, ông Trần Hữu Vỹ, Giám đốc Trung tâm GreenViet đã trình bày báo cáo đề xuất các nhóm giải pháp nhằm bảo tồn loài Chà vá chân xám tại tỉnh Quảng Ngãi. Trong đó ưu tiên hoạt động điều tra, nghiên cứu và giám sát các quần thể; quy hoạch, bảo vệ và phục hồi sinh cảnh, đặc biệt là tại các khu vực Tây Ba Tơ, Trà Bồng, Konplong; tăng cường tuần tra, kiểm soát các tác động đến rừng tự nhiên; truyền thông, vận động người dân trong vấn đề bảo vệ rừng và động vật hoang dã; hỗ trợ cộng đồng vùng đệm phát triển sinh kế để giảm phụ thuộc vào tài nguyên rừng; ban hành các chính sách ưu tiên bảo tồn loài; ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý dữ liệu và giám sát, xây dựng ngân hàng dữ liệu số về loài Chà vá chân xám…

Tại hội thảo, ông Ngô Vĩnh Phong, Phó Chi cục Kiểm Lâm tỉnh Quảng Ngãi cũng đưa ra định hướng bảo tồn Chà vá chân xám giai đoạn 2026–2030. Có bốn nhóm nhiệm vụ chính gồm: bảo vệ các sinh cảnh trọng điểm, ưu tiên tuần tra và kiểm soát tại các khu vực có ghi nhận loài; duy trì điều tra định kỳ với việc ứng dụng SMART; giảm thiểu các mối đe dọa tại hiện trường bằng việc tháo gỡ bây, kiểm soát các hành vi xâm phạm rừng trái phép và phòng cháy chữa cháy rừng; xác định rõ vai trò của cơ quan quản lý, chủ rừng, cộng đồng địa phương trong công tác bảo tồn; lồng ghép nguồn lực nhà nước với các nguồn tài trợ từ các tổ chức bảo tồn… Ông cũng nhấn mạnh, công tác bảo tồn loài cần được gắn đồng thời với bảo vệ hệ sinh thái rừng, nâng cao năng lực lực lượng thực thi và tạo sự đồng thuận của cộng đồng địa phương.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu đã bày tỏ sự đồng thuận với các giải pháp và định hướng bảo tồn loài Chà vá chân xám tại tỉnh Quảng Ngãi, đồng thời ghi nhận những nỗ lực của các đơn vị trong việc điều tra, khảo sát, đóng góp vào cơ sở dữ liệu bảo tồn loài Chà vá chân xám. 

Phó Giám đốc Sở NN&MT Huỳnh Văn Liêm khẳng định, tỉnh sẽ tiếp tục tăng cường quản lý, bảo vệ rừng, tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức, chuyên gia trong và ngoài nước hợp tác nghiên cứu, triển khai các chương trình bảo tồn, góp phần gìn giữ quần thể Chà vá chân xám và các giá trị đa dạng sinh học trên địa bàn.

Hội thảo đã góp phần kết nối các cơ quan quản lý, tổ chức bảo tồn, cộng đồng địa phương, chia sẻ các kết quả nghiên cứu, dữ liệu thực địa với công tác quản lý và bảo tồn Chà vá chân xám tại Quảng Ngãi. Những thông tin được chia sẻ không chỉ giúp cập nhật hiện trạng phân bố và các mối đe dọa đối với loài, mà còn là cơ sở để xác định các khu vực ưu tiên, đề xuất giải pháp và định hướng các hoạt động bảo tồn trong thời gian tới.